Bîlgîç: Wexta ku mijar dibe xwezaya Kurdistanê kerr, kor û lal dibin

AMED - Aktîvîstê Ekolojiyê Mûrat Bîlgîç têkildarî talankirina xwezaya Kurdistanê û herê dawî darên ku li Şirnexê tên birîn axivî û got: “Sazî û dezgehên netewî û navnetewî wexta mijar dibe xwezaya Kurdistanê be kerr, kor û lal dibin." 

Xwezaya Kurdistanê bi dehan salan e di bin zext û talanê dewletê de ye. Li Kurdistanê bi hêceta “ewlekariyê” daristan bi destê leşkeran tên şewitandin û bi destê cerdevanan di çavdêriya leşkeran de tên birîn. Di heman demê de bendav û HES tên çêkirin, av û çem û geliyan tê ziwakirin. Birîna daran a li deverên Şirnexê di rojevê de cihê xwe digire. Dar bi destê leşker û cerdevanan tên talankirin. Sazî û dezgehên ekolojiye yên li Tirkiyeyê û qada navnetewî ya naxwazin vê yekê bibînin an jî naxwazin dengê xwe derxin. 
 
Aktîvîstê ekolojiyê Murat Bîlgîç têkîldarî talankirina xwezayê Kurdistanê û herî dawî darên ku li Şirnexê tên birîn ji ajansa me re axivî. Bîlgîç bêdengiya sazî û dezgehên ekolojiye nirxand û got: “Sazî û dezgehên netewî û navnetewî dema mijar dibe xwezaya Kurdistanê ker, kor û lal dibin.” 
 
Bîlgîç da zanîn ku ji dema avabûna komara Tirkiyeyê heta îro polîtîkayên qirkirin, talankirin, koçberkirinê li ser kurdan tê ferzkirin û wiha got: “Dema em li raporên qetlîamên Dêrsimê, Agirî û Koçgîrî dinêhirin dibêjin ku erdnîgariya Kurdistanê çiyayî ye û ew çiya şînahî ne, li vê derê jiyanek xwezayî heye. Ji bo talankirina li ser kurdan pêk bînin ewilî xeta wan a jiyanê qut dikin. Em dibînn ku polîtîkaya wan ji vir dest pê kiriye û heta îro dimeşe.” 
 
 
MODELA SRÎ LANKA
 
Bîlgîç destnîşan kir ku piştî sala 2012’an desthilatdariyê polîtîkayê xwe nûjen kiriye û modela ‘Srî Lanka’ dixe meriyetê û wiha got: “Bi vê modelê xwestin ku erdnigariya Kurdistanê ji bo jiyankirinê guncav nebe. Di salên 90’î de gundan vala kirin lê dîtin ku şertê guncav çêbe xelk dîsa vedigerin gundê xwe û ev polîtîka mayînde nîne. Ji ber vê em dinêhirin ku ji sala 2012’an vir ve bendav zêde bûne, çêkirina qereqolan zêde bûne, şewitandina daristanan zêde bûne. Dixwazin bi vê polîtîkayê jiyanê biqedînin. Jixwe serdest dixwazin qada jiyanê li vir nemine û vê yekê jî bi destê cendirme û cerdevanan tê kirin. Navê vê ji bo wan dibe ‘ewlekarî’ lê ji bo me dibe qada jiyanê, ‘ewlekarî’ ji bo parastina wan e ji bo me pirsgirika ewlekariyê nîne.”
 
‘GELO QEY DARISTANÊN LI KURDISTANÊ NE PERÇEYEK PERGALA EKOLOJÎ NE?’
 
Bîlgîç destnîşan kir ku sazî û dezgehên netewî û navnetewî wexta mijar dibe erdnîgarî û xwezaya Kurdistan kerr, kor û lal dimînin û mînaka Weqfa TEMA û Greenpeace da û wiha axivî: “Li dijî talankirina xwezaya Kurdistanê dengê xwe dernaxin. Xebatek ji bo vê nayê kirin. Weqfa weke TEMA  dibêje ‘dar , hevsengiya av û havayê saz dike, paqij dike û qirêjên heyî dimêje’.  Gelek tiştên xweş dibêje lê li tu devera Kurdistanê vê yekê nake. Gelo qey Kurdistan ne perçeyek pergala ekolojiye ye? Gelo çiyê daristanên li Kurdistanê ji herêma Egeyê kêmtir e? Cihêkariyê dixin navbera daristanan. Greenpeace bi awayek cihêkarî polîtîkaya dewletê erê dike. Ji bo ku meriv li dijî talankirinê derkeve ne hewceye pisporê vî karî be. Ji bo derveyî Kurdistanê ji bo erdnigariya Tirkiyeyê baldarî û pisporiya wan ya baş heye lê mijar dema dibe Kurdistan çima bêdeng dimînin? Em fam dikin ku xwe dispêrin desthilatdariyê. Ji ber ev sazî û dezgeh talankirinê nabînin, lewma raya giştî jî bêdeng e.”
 
‘DEWLET DESTÛR Û PIŞTGIRÎ DIDE’
 
Bîlgîç diyar kir ku darên ku li Şirnexê tên birîn bi kamyonan dibin li bajerên cuda didin firotinê û got: “Firotina wan daran di heman demê de deriyê rantê jî vedike. Devlet destûrê dide, teşwîq dike û piştgirî dide talanê. Bi çavekî erzan li xwezaya Kurdistanê dinêrin.” 
 
‘ÇAV BERDANE DARÊN ME’ 
 
Bîlgîç bi lêv kir ku li dijî talankirina her kes rabe ser pêya û wiha axivî: “Ev qadên jiyanê ne. Talankirin bandorê li ser me hemûyan dike. Tenê bi têkoşîna komele û saziyên ekolojiye nabe. Wezîfeya her welatparêzî ye ku li dijî talankirina daran û rûtkirina çiyayên Kurdistanê bi berpirsiyarî tevbigere. Ji bo ku jiyana xwe bijîn divê bertek nîşan bidin.” Bîlgîç diyar kir ku êdî dema daxûyanî dayînê qediyaye û tenê bi daxûyaniyan hin tişt naguherin û got: “Komeleyên ekolojiye heta neçin Şirnexê , Bestayê û wan dîmenan nebinîn nikarin bibin denge civakê jî. Komeleyên Kurdistanê kêm zêde bi mijarê re mijûl dibin lê hewceye ku êdî komên ekolojist ên rojavayê Tirkiyeyê jî bertekên xwe nîşan bidin û bên Bestayê bibînin ka çi dibe li vê derê. Yê ku dibêje em pisporin bila were li cih meseleyê bibîne.” 
 
‘DIVÊ EM DERENG NEMÎNIN’ 
 
Bîlgîç anî ziman ku tenê ne li Şirnexê dar tên birîn li Dêrsimê jî dar tên birîn û got: “Çav berdane ser darên me divê em dereng nemînin. Ji ber vê pêşî komên ekolojîstê Kurdistanê û Tirkiye bi hev re divê herin Şirnexê û bibejin ‘Em vê qebûl nakin’. Heke na em ê bijên hûn jî hevkarê vê qetlîamê ne û durû ne. Em hemû dizanin ku ji xeynî ‘ewlekariyê’ pirsgirêk heye li vê dere. Ji bo pêşîlêgirtina talankirinê divê her kes êdî bêje bes e.” 
 
 

Sernavên din

27/07/2022
09:57 Bîlgîç: Wexta ku mijar dibe xwezaya Kurdistanê kerr, kor û lal dibin
09:32 Wezareta Parastinê: 2 leşker hatin kuştin
09:22 Li Geverê 6 ferdên malbetekê hatin binçavkirin
09:15 Bi ser wefata dengbêjê nemir Fadil Cizîrî re 4 sal derbas bûn: Klamên wî di her kêliya jiyana me de ne
09:05 Newroz Ehmed: Divê her kes li dijî gefên Tirkiyeyê helwest nîşan bide
09:04 Cara dudoyan dema berdana girtî Yildiz hat dirêjkirin
09:03 Kelemçeya ku polîsan li destên wê xistibûn agirkujan vekir
09:03 Ji bo Makbûle Ozer a 80 salî serî li AYM'ê da
09:03 Eren: Serlêdana me ya derbarê qedexekirina hevdîtina bi Ocalan re nehat bersivandin
09:00 ROJEVA 27'Ê TÎRMEHA 2022'YAN
26/07/2022
23:59 Biryar hat dayîn ku parêzbendiya Hevseroka DBP'ê Aydenîz bê rakirin
20:32 HDP'ê parastina xwe ya derbarê delîlên pêvekî de radestî AYM'ê kir
20:01 Koma Hinek Henek wê li sahneya servekirî 3 rojan li pêşberî şanohezan be
16:32 Sê welatî ji ber ku çûne dêrê bi gefa kuştinê re rûbirû mane
15:43 133 saziyan ji bo Aydenîz bang kirin
15:37 Polîsan êrişî çalakiya Peymana Stenbolê kir: Tundî li jinan û rojnamevanan hat kirin
15:02 Kalbîşen ê ku gihîşt sînorê mirinê û hatibû berdan wefat kir
14:41 Demîrtaş: Hilbijartin nêzîk dibe, şerê desthilatdariyê jî dest pê kir
14:20 Rêveberiya girtîgehê dest danî ser daxwaznameyên girtiyan
14:20 Li Elbakê cîsmek leşkerî teqiya: Zarokek 12 salî bi xedarî birîndar bû
14:01 HDP çû serdanda karkerên ku şaredariyê ji kar derxistine
13:50 Surucu a HDP’î: Gelo dar û bar pirsgirêkeke ewlehiyê ya çawa çê dike?
13:40 Di doza DÎAYDER’ê de derewa şahidê nepen dema hatin ‘hevrûkirin’ teşhîr bû
13:00 Malbatên girtiyan: Em naxwazin cenazeyê zarokên me bi ser me ve werin
12:59 Parêzerên Ocalan ji bo biçin Îmraliyê dîsa serî li dozgeriyê dan
12:24 Çerxa nelirêtiyê ya Tutaşi yê AKP’î ku îstîfa kir
12:20 Di komîsyona ji bo Aydenîz civiya de rageşî: Zîhniyeta darbeya siyasî di civînê de ye
11:32 Malbata Şenyaşar: Ji bilî edaletê tu rêyeke din nîne
11:25 Li qursa Sultanbeyliyê şewat derket
11:19 Konteynerên karkeran şewitîn
11:14 Şewata li Sokeyê heta astekî hat kontrolkirin
10:57 Li Rihayê qezayên trafîkê: 2 kes mirin, 14 kes birîndar bûn
10:49 Soylu piştî kuştina leşker û cerdevanan hat Colemêrgê
10:39 Dema ku Komîteya Wezîran ji bo Ocalan daye Tirkiyeyê tije dibe
10:34 Xelkê gundekî Bêrecûkê bêav dijî
10:33 UNSC’ê êrişa Tirkiyeyê ya li dijî Zaxoyê şermezar kir
10:21 Şaredarê AKP'ê yê ku bi nelirêtiyê ji rojevê derneket îstîfa kir
10:06 Li Mereşê bi pileya 4.6 erdhej çêbû
10:03 Darên tên birîn bi TIR’ên bi nivîsa ‘ji ewil welat’ tên veguhestin
09:53 ARÎ-DER'ê belgename da 95 şagirtan
09:51 ‘Gundê ku cenaze lê hatine dîtin baregeha JÎTEM’ê bû’
09:50 Malbata Bozkurt ku gundê wan hat şewitandin: Em naxwazin dest ji welatê xwe berdin
09:27 Tirkiye li dû tolhildana DAIŞ'a têkçûyî ye!
09:00 Hikûmxwarê doza N.Ç. bûye 'rûspî'
09:00 Parêzera OHD'î: Cezayên disiplînê dijhiqûqî ne
09:00 ROJEVA 26'Ê TÎRMEHA 2022'YAN
25/07/2022
16:44 Li Êlihê kesê ketiye qenala avê xeniqî
16:25 Bûldan: Dest ji vê darbeyê berdin
16:23 Pankarta Zaxo ya bi avahiya HDP’ê ve hat jêkirin
16:06 Rêveberiya Xweser: Divê Koalîsyona Navneteweyî berpirsyariya xwe bi cih bîne
15:59 Li Şirnexê berteka hevpar: Em talankirina xwezaya xwe qebûl nakin
15:45 ANF: Li Zapê helîkoptereke Skorsky hat xistin
15:42 Komîsyona Kedê ya HDP’ê: Di 6 mehan de li dijî kedkaran hezar û 718 binpêkirin hatin kirin
14:54 Li Mêrsînê agir bi daristanê ket
14:38 7 ciwanên ku pakart vekirin hatin binçavkirin
14:37 Wezereta Tenduristiyê ‘Koda Spî’ eşkere nake
14:26 Belgefîlma Hêzayê xelat wergirt
14:07 Bîçer: Divê Makbûle Ozer demildest were berdan
14:04 Di Doza Kobanê de polîsan êriş kir
13:19 Li 4 ‘mamosteyên’ nîjadperest doz hate vekirin
12:54 Ferît Şenyaşar banga li Fakibaba kir
12:54 ‘Dewletên Ewropa û hêzên koalîsyonê şirîkê sûcên Tirkiyeyê ne'
12:53 4 girtiyên bi Covîd-19’ê ketin nayên tedawîkirin
12:25 Li Stenbolê tundiya zilaman: 2 jin bi giranî birîndar bûn
12:24 Ji Mehmet Atli singleya ewil: Diçim Ji Vir
11:23 Li Dêrsimê rojê 120 kes bi koronayê dikevin
11:14 Li Edeneyê 3 kes hatin girtin
11:10 Li Girtîgeha Tîpa E ya Rihayê mirineke bi guman
11:09 Encamnameya Konferansa Lozanê: Berteka herî baş avakirina yekitiya kurdan e
10:23 ‘Doza Kobanê li navenda giştî ya MHP’ê tê hûnandin’
10:22 Di pevçûnan de 3 leşker û 4 cerdevan hatin kuştin
10:21 Di fabrîkayekê de teqîn û şewat: Kesek mir û kesek jî birîndar bû
10:16 Ev 16 meh in tu agahî ji Ocalan nayên girtin
09:38 Fermandara operasyona tunekirina DAIŞ’ê hate oxirkirin
09:38 Parlamentera Çep a Elmanyayê: Em ê êrişên Tirkiyeyê bibin rojeva Parlamentoya Elmanyayê
09:00 ROJEVA 25'Ê TÎRMEHA 2022'YAN
24/07/2022
19:57 Li Eskîşehîrê jinek hat kuştin
17:02 Xelkê Reqayê Komkujiya Zaxoyê şermezar kir
15:55 Macron bertek nîşanî êrişa Tirkiyeyê ya li dijî Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê da
15:47 Endamên DÎAYDER a hatiye mohrkirin: Em ê komeleyeke nû vekin
15:28 Şandeya HDP’î çû serdana taxa ku şaredariya AKP’î mexdûr kirine
15:18 Malbata Ekîcî: Kurê me hatiye înfazkirin
14:43 Jinan ji bo Aysel Tugluk daxwaza edaletê kirin
14:00 DEDAŞ’ê bi birîna ceyranê re tax bêav hişt
13:59 Sazî û partiyên kurd di 99’emîn salvegera Peymana Lozanê de li Lozanê civiyan
13:58 Foruma Jinan bi encamnameyê bi dawî bû: Divê em hevgirtina jinan hîn xurttir bikin
12:55 Li Wanê bombeya deng avêtin wesayîta zirxî
12:50 Qirkirina daran a li Şirnexê dê were protestokirin
12:34 Li Bursayê îşkence li zarokekî hat kirin
12:07 Girtî li dijî tecrîdê di greva birçîbûnê de ne
11:50 Ji bo girtî Balaç û Yildirim bang kirin
11:35 Di bûyera 4 kes hatibûn kuştin de hejmara girtiyan derket 6 kesan
11:32 Malbata Şenyaşar: Hêj dereng nebûyî divê daxwazên me bên qebûlkirin
11:28 Nameya Guven bi hinceta ‘dê moralê girtî xweş bike’ nedan girtiyê nexweş Ozkan
11:16 Ji ber nebûna ambûlansê piştî 3 saetan sewqî nexweşxaneyê hate kirin
10:44 Kesên ku di Turnûvaya Kemal Kortkut de hatibûn binçavkirin hatin berdan
10:38 Qeyûmê Cizîrê ji bo şaredariya AKP’î seferber bû!
10:27 Di êrişa Tirkiyeyê de 2 kes hatin qetilkirin
10:23 Tirkiyeyê fermandara ‘Pêngava tunekirina DAIŞ’ê’ hedef girt
10:08 Dr. Oztoprak: Bûyerên Covîd-19’ê zêde dibin